معنای لغوی فشن در لغتنامه دهخدا بیانگر سبک، مد، طرز، نوع و شیوه لباس پوشیدن است یا به طور کل آن روشی است که ما برای زندگی خود در اجتماع بر میگزینیم و دنباله رو آن میشویم؛ اما در لغت نامه معین معنای لغوی فشن کمی متفاوتتر ارائه شده است، در این فرهنگ لغت، از فشن تحت عنوان روش و طریق موقتی که هر فردی طبق ذوق و سلیقه خود طرز زندگی، لباس پوشیدن و.. را در دورهای خاص تنظیم کرده باشد، یاد شدهاست و معنای لغوی آن را معادل کلماتی چون باب روز، آئین، متداول، رایج، باب زمان در شؤون زندگی اجتماعی تعریف کرده است. معنای لغوی فشن ممکن است در هر لغتنامهای متفاوت باشد؛ اما همگی یک چیز مشترک را بیان میکنند، آن هم این موضوع است که پوشش و رفتار اشخاص در بازههای زمانی یا مکانی مختلف، متغیر هستند.
فشن سیتی یکی از مهمترین و موثرترین عوامل بر عموم مردم جامعه است و ممکن است بر روی تمام جهتگیریهای زندگی هر فردی در یک جامعه تاثیرگذار باشد؛ از رژیمهای متنوع غذایی گرفته تا طرز پوشش، شیوه تفکر، تمرینات ورزشی و … یا به عبارتی هر گونه پوشش یا رفتاری که در یک بازه زمانی یا مکانی متداول میگردد.
صفر تا صد آنچه باید در مورد فشن بدانید!
صنعت جهانی فشن تمام سرمایه خود را خرج این موضوع میکند که به افراد بگوید چگونه لباس بپوشند و چگونه در اجتماع ظاهر شوند؛ اما با این حال فشن تنها لباس نیست، بلکه سلیقه است، سلیقه افرادی که یک سال جلوتر طرحها و ترندهای سال آینده را طراحی میکنند تا طرحهایشان الگویی برای تولیدات محصولات برندهای معتبر باشد. با این اوصاف فشن باید یک نوع تجارت باشد، اما اینطور نیست بلکه آن پدیدهای اجتماعی و فرهنگی است که سعی دارد تمایلات جدید و متنوعی در نوع بشر ایجاد کند. به همین دلیل نیز این صنعت نمیتواند به طور کامل کنترل فشن را در دست بگیرد، چرا که فشن همواره برای ایجاد تغییرات و خلق ایدهای نو تلاش میکند.
آغاز تاریخچه فشن، شروعی در تمامی صنعت مد
آغاز تاریخچه فشن به قرنهای ۱۹ و ۲۰ میلادی برمیگردد که در آن زمان نحوه استفاده و اثرگذاری فشن شکل متفاوتتری داشت. به عنوان مثال در آن زمان از لباسهای فاخر و شیک به عنوان وسیلهای برای نمایش موقعیت اجتماعی استفاده میشد؛ به طوریکه نحوه پوشش هر فرد، بیانگر طبقه اجتماعی او بود. همین امر موجب شده بود که فشن برای عموم افراد جامعه مهم و تاثیرگذار شود و کم کم صنعت فشن شکل بگیرد. از همان گذشته نیز ماهیت اصلی فشن، صنعت نساجی یا پوشاک است و در واقع صنعت فشن یکی از سبکهای غالب در صنعت طراحی نساجی بهشمار میرود.
اما ممکن است بپرسید، تاریخچه پیدایش فشن در ایران از چه دورانی و به چه صورت بودهاست؟ اولین نشانه ورود مد در ایران به دوران قاجار برمیگردد. در واقع دیدار همسر اول فتحعلی شاه با الیزابت مک نیل در طی یک مهمانی در دربار، منجر به ورود مد به ایران شد. الیزابت در این مهمانی لباسی شیک و در عین حال سادهای بر تن داشت که این موضوع توجه همسر فتحعلی شاه را به سمت خود جلب کرد و همان روز، نقطه شروع ورود مد به ایران شکل گرفت و پس از آن، اندرونی در دوره ناصرالدین شاه مرکز مد ایران قرار گرفت؛ به طوریکه زنان شهری مدام چشم به آنجا دوخته بودند تا آنچه از پوشش و آرایش جدید معرفی میشد، مورد تقلید قرار دهند.
جایگاه فشن در داخل و خارج کشور
در سراسر دنیا مسابقات Fashion بصورت رقابتی و کسب مقام قهرمانی برگزار میشود و در آن انواع گروهها و شرکتهای بزرگ تولیدکننده پوشاک و مد در دنیا در مقابل یکدیگر قد علم میکنند؛ اما جایگاه فشن در داخل و خارج کشور قابل مقایسه نیست، چرا که فشن در ایران به دلایل زیادی به درستی جا نیفتاده است و دلیل اصلی آن هم عدم بومیسازی درست از این صنعت در ایران و البته عدم وجود آگاهی بر این موضوع است. به همین دلیل اگر بتوانیم این صنعت را در ایران جا بیندازیم میتوانیم از آن به عنوان یک فاکتور از اقتصاد مقاومتی و صادرات کالای ایرانی استفاده کنیم و کمتر از سایر صنایع برتر کشورهای روز دنیا که فشن را به کشور ما صادر میکنند، استفاده کنیم. شاید اگر طراحان لباس و فشن ایرانی بیشتر به فرهنگ و تمدن ایران را در مد، فشن و طراحیهای خود اهمیت بدهند بتوانیم صادرکننده و رقابتکننده این حوزه در دنیا باشیم؛ حتی با وجود رعایت تمامی اصولی که در فرهنگ جامعه ایرانی حاکم است!
تفاوت مد و فشن
ماهیت فشن، از ابتدا شکل گرفتن تاریخچه آن تا به امروز، با تاریخ انقضا مواجه بودهاست، یعنی چیزی که امروز به عنوان فشن مورد استفاده میگیرد، ممکن است تا چند روز بعد دیگر به عنوان یک امر کاملا عادی در میان عموم مردم جامعه تلقی شود، یا حتی اگر محصولی قبلا به عنوان فشن بوده و امروز کسی آن را استفاده کند، مسخره به نظر برسد. اگر منصفانه بخواهیم صحبت کنیم فشن رابطه بسیار نزدیکی با واژه مد (Mode) دارد. Mode در واقع بیانگر آن چیزی است که مردم مطابق با روز به تن میکنند؛ اما تنها هدف مد به روز بودن و تنوع نیست، بلکه میتواند بسته به دلایل اجتماعی، سیاسی و… هر جامعهای تغییر کند. تفاوت مد و فشن را بدین گونه میتوان شرح داد که مفهوم کلمه مد (Mode) به معنای لباس و مطالعه در مورد لباس است و به مجموعهای از ترندها گفته میشود که بسته به فصل یا سال تغییر میکند، اما فشن در واقع صنعتی است که به سبک پوشش و نوع لباسها، در یک بازه زمانی محدود، اشاره دارد؛ البته اگر فشن را فقط محدود به لباس بدانیم.
فشن شو چیست؟
Fashion Show یا شوی لباس به رویدادی گفته میشود که توسط یک طراح مد با هدف نمایش خط تولید لباسهای کلکسیون جدیدش، در هفته مد برگزار میشود. به عبارتی دیگر فشن شو مکانی است که در آنجا طراحان مد و برندها آخرین روند مد و فشن روز را که خود طراحی کردهاند، برای رسانههای مختلف و خریداران به نمایش میگذارند. این رویداد و نمایشها معمولا هر ۶ ماه یکبار به مدت زمان ۵ الی ۲۰ دقیقه، برای نمایش کلکسیونهای فصول برگزار میشود؛ اما ممکن است بپرسید که علت برگزاری رویداد فشن شو چیست؟ در واقع این اجرای زنده برای صنعت پوشاک بسیار ارزشمند است و به آن کمک میکند تا کارخانجاتهای تولید پوشاک و سایر طراحان، از مدلهای به نمایش گذاشته شده، به خوبی ایده بگیرند. در این رویداد علاوه بر لباس، جدیدترین طرحها و محصولات آرایشی، زیورآلات، کیف و کفش را هم به بازدیدکنندگان معرفی میکنند.
این مراسم نه تنها به معرفی مد و استایل میپردازد، بلکه به تولیدکنندگان الهام میبخشد و جامعه را با رونق اقتصادی روبرو میکند. در هر فستیوال برای اجرای فشن شو، سکویی قرار دارد که “ران وی” نام دارد و مدلهایی که لباسهای طراحان را پوشیدهاند با مدل قدم زدن کت واک، ایستاده یا نشسته در مقابل تماشاگران قرار میگیرند. بیننده باید علاوه بر ظرافت و دوخت به کار رفته در لباس، به افکار و عقایدی که طراحان لباس در پشت هر استایل به آن پرداختهاند نیز توجه داشته باشد. در ادامه به ویژگی و ابعاد مختلف فشن اشاره خواهیم کرد تا بتوانید درک بهتری از این صنعت داشته باشید.